تغییر رنگ و سیاهی لثه زیر دندان روکش شده یکی از نگرانیهای شایع زیبایی و سلامت دهان است که میتواند بر اعتماد به نفس افراد تأثیر بگذارد. این پدیده که گاهی اوقات به صورت یک خط تیره یا سایه در امتداد لبه لثه ظاهر میشود، میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد؛ از عدم رعایت بهداشت دهان گرفته تا نوع مواد به کار رفته در روکش دندان. در این مقاله به بررسی جامع علت سیاه شدن لثه زیر دندان روکش شده میپردازیم و راهکارهای درمانی و پیشگیرانه را برای بازگرداندن زیبایی و سلامت لثهها ارائه خواهیم داد.
در تصویر زیر میتوانید نمونهای از سیاهی لثه زیر دندان روکش شده را مشاهده کنید:
دلایل اصلی سیاه شدن لثه زیر روکش دندان
سیاه شدن لثه در اطراف دندانهای روکش شده میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که هر یک به نحوی بر ظاهر و سلامت لثه تأثیرگذارند. شناخت این دلایل به انتخاب بهترین رویکرد درمانی یاری میرساند.
تجمع پلاک و جرم دندانی
یکی از شایعترین دلایل تیرگی لثه، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان و در نتیجه تجمع پلاک و جرم در اطراف حاشیه روکش است. این تجمع باکتریایی میتواند منجر به التهاب لثه (ژنژیویت) شود که در مراحل اولیه با قرمزی و خونریزی همراه است؛ اما در موارد مزمن و طولانیمدت، میتواند به تغییر رنگ و تیرگی لثه نیز منجر شود.
تصویری از تجمع پلاک و جرم در اطراف روکش دندان:
اکسیداسیون فلز روکش یا سایه فلز زیرین
در روکشهای قدیمیتر که از ترکیب فلز و سرامیک (PFM) ساخته میشوند، بخش فلزی زیرین میتواند به مرور زمان دچار اکسیداسیون شده و یونهای فلزی را آزاد کند که به تغییر رنگ لثه به سمت خاکستری یا سیاه میانجامد. همچنین، حتی بدون اکسیداسیون، خود فلز زیرین میتواند یک سایه تیره ایجاد کند که از طریق لثه نازک یا شفاف قابل مشاهده باشد و ظاهری تیره به لثه ببخشد.
نمونهای از سایه فلز زیرین روکش PFM:
تحلیل لثه و نمایان شدن حاشیه روکش
تحلیل لثه به عقبنشینی بافت لثه از روی سطح دندان اطلاق میشود. این پدیده میتواند به دلایل گوناگونی از جمله مسواک زدن نادرست و خشن، بیماریهای لثه، یا حتی افزایش سن رخ دهد. هنگامی که لثه تحلیل میرود، حاشیه روکش دندان که ممکن است فلزی باشد یا دارای رنگ تیرهتری نسبت به دندان طبیعی باشد، نمایان میشود و ظاهری سیاه یا تیره به لثه میبخشد.
تصویری از تحلیل لثه در اطراف روکش دندان:
علت سیاه شدن لثه دندان عصب کشی شده
دندانهایی که تحت درمان ریشه (عصب کشی) قرار گرفتهاند، ممکن است به دلایل خاصی دچار تیرگی لثه شوند که متفاوت از موارد ذکر شده است.
تغییر رنگ دندان طبیعی پس از عصب کشی
پس از عصب کشی، دندان طبیعی ممکن است به دلیل از دست دادن خونرسانی و تغییرات ساختاری داخلی، به مرور زمان تیره شود. این تیرگی میتواند از طریق ساختار دندان و حتی لثه اطراف آن منعکس شده و لثه را نیز تیرهتر جلوه دهد، به خصوص اگر روکش شفاف یا نیمه شفاف باشد.
نمونهای از تغییر رنگ دندان پس از عصب کشی:
مواد پرکننده و پستهای فلزی
در برخی موارد، برای تقویت دندان عصب کشی شده، از پستهای فلزی یا مواد پرکننده تیره در داخل کانال ریشه استفاده میشود. این مواد فلزی یا تیره میتوانند سایهای ایجاد کنند که از طریق دندان و لثه اطراف آن قابل مشاهده باشد و به تیرگی لثه منجر شود.
سایر عوامل مؤثر در تیرگی لثه
علاوه بر دلایل اصلی ذکر شده، برخی عوامل دیگر نیز میتوانند در تیرگی و تغییر رنگ لثه نقش داشته باشند.
مصرف دخانیات
سیگار کشیدن و مصرف سایر محصولات دخانی، یکی از عوامل اصلی تغییر رنگ لثه محسوب میشود. نیکوتین و سایر مواد شیمیایی موجود در دخانیات میتوانند باعث افزایش تولید ملانین (رنگدانه) در لثه شده و منجر به تیرگی یا لکههای قهوهای و سیاه روی لثه شوند. این پدیده به عنوان ملانوزیس لثهای شناخته میشود.
تصویری از لثههای تحت تأثیر مصرف دخانیات:
برخی داروها و شرایط پزشکی
مصرف طولانیمدت برخی داروها مانند داروهای ضد مالاریا، داروهای ضد افسردگی سه حلقهای و برخی از آنتیبیوتیکها میتواند منجر به تغییر رنگ لثه شود. همچنین، برخی شرایط پزشکی و بیماریهای سیستمیک نیز میتوانند بر رنگ لثه تأثیرگذار باشند.
درمان سیاهی و تیرگی لثه زیر دندان روکش شده با لیزر
یکی از روشهای نوین و مؤثر برای رفع تیرگی لثه، استفاده از لیزر درمانی است. این روش بهویژه برای تیرگیهای ناشی از پیگمانتاسیون (رنگدانههای طبیعی یا ناشی از مصرف دخانیات) بسیار کارآمد است.
مزایای درمان با لیزر برای رفع تیرگی لثه
- دقت بالا در اجرای درمان
- حداقل خونریزی
- بهبودی سریعتر پس از درمان
- هدف قرار دادن انتخابی رنگدانههای تیره و حفظ بافتهای سالم
- درد و ناراحتی کمتر
نحوه عملکرد لیزر در رفع پیگمانتاسیون لثه
لیزر با ارسال پالسهای نوری با طول موج خاص، رنگدانههای ملانین موجود در لثه را تجزیه مینماید. انرژی لیزر توسط رنگدانههای تیره جذب شده و موجب تبخیر یا تخریب آنها میگردد. با از بین رفتن این رنگدانهها، لثه به تدریج رنگ صورتی طبیعی خود را بازیابی میکند. معمولاً برای رسیدن به نتیجه مطلوب، ممکن است به چندین جلسه درمانی نیاز باشد.
تصویری از نحوه عملکرد لیزر در درمان تیرگی لثه:
پیشگیری از سیاه شدن لثه زیر روکش دندان
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت چند نکته کلیدی و مهم میتوان از بروز یا تشدید سیاهی لثه زیر روکش دندان جلوگیری کرد.
رعایت بهداشت دهان و دندان به صورت منظم
مسواک زدن صحیح دو بار در روز و استفاده منظم از نخ دندان برای حذف پلاک و جرم از اطراف روکشها و فضای بین دندانها ضروری است. این کار به جلوگیری از التهاب لثه و تجمع باکتریها که میتوانند به تیرگی منجر شوند، یاری میرساند.
انتخاب نوع روکش دندان مناسب (بدون فلز)
هنگام انتخاب روکش دندان، مشورت با دندانپزشک برای انتخاب مواد بدون پایه فلزی مانند روکشهای تمام سرامیک (E-max) یا زیرکونیا توصیه میشود. این نوع روکشها نه تنها از مشکل اکسیداسیون فلز و ایجاد سایه جلوگیری میکنند، بلکه زیبایی طبیعیتری ارائه میدهند و با بافت لثه سازگاری بیشتری دارند.
در ادامه مقایسهای بین انواع روکشهای دندانی ارائه شده است:
| ویژگی | روکشهای PFM (فلز-سرامیک) | روکشهای تمام سرامیک/زیرکونیا |
|---|---|---|
| ظاهر لثه | احتمال سایه تیره یا تغییر رنگ لثه | ظاهر طبیعی و صورتی لثه |
| خطر تیرگی | بالا (به دلیل فلز زیرین و اکسیداسیون) | بسیار پایین (بدون فلز) |
| زیبایی | ممکن است کمتر طبیعی به نظر برسد | زیبایی عالی و شفافیت طبیعی |
| سازگاری با بافت | خوب، اما احتمال واکنش در برخی افراد | عالی، زیستسازگاری بالا |
مقایسه روکشهای فلز-سرامیک و تمام سرامیک/زیرکونیا:
مراجعات منظم به دندانپزشک
معاینات و پاکسازیهای منظم دندانپزشکی (هر ۶ ماه یکبار) برای تشخیص زودهنگام هرگونه مشکل لثه یا روکش و انجام اقدامات پیشگیرانه حیاتی است. دندانپزشک میتواند پلاک و جرمهایی را که با مسواک زدن معمولی قابل حذف نیستند، پاکسازی نماید.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
اگر متوجه سیاهی یا تیرگی لثه زیر روکش دندان خود شدید، بهویژه اگر با علائمی مانند خونریزی، درد، تورم یا بوی نامطبوع دهان همراه باشد، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه نمایید. حتی اگر این تغییر رنگ صرفاً یک نگرانی زیبایی باشد، دندانپزشک میتواند علت دقیق را تشخیص داده و بهترین گزینه درمانی را ارائه دهد.
سوالات متداول (FAQ)
آیا سیاهی لثه زیر روکش همیشه خطرناک است؟
خیر، سیاهی لثه زیر روکش همیشه خطرناک نیست و ممکن است صرفاً یک مسئله زیبایی باشد (مانند سایه فلز یا پیگمانتاسیون). با این حال، میتواند نشانهای از مشکلات جدیتر مانند بیماری لثه یا عفونت نیز تلقی شود. بنابراین، تشخیص دقیق توسط دندانپزشک ضروری است.
آیا میتوان روکش دندان را برای رفع سیاهی لثه تعویض کرد؟
بله، در بسیاری از موارد، بهویژه اگر علت سیاهی لثه مربوط به نوع روکش (مانند روکشهای PFM قدیمی) یا تحلیل لثه باشد، تعویض روکش با یک روکش تمام سرامیک یا زیرکونیا میتواند راهحلی مؤثر برای رفع تیرگی و بهبود ظاهر لثه باشد.
نتیجهگیری: اهمیت تشخیص و درمان به موقع
سیاه شدن لثه زیر دندان روکش شده، چه به دلایل زیبایی و چه به دلایل سلامتی، مسئلهای است که نباید نادیده گرفته شود. تشخیص زودهنگام علت اصلی و انتخاب روش درمانی مناسب، از جمله لیزر درمانی و تعویض روکش، میتواند به بازگرداندن سلامت و زیبایی لبخند شما یاری رساند. برای اطمینان از بهترین نتیجه، همواره توصیه میشود با یک دندانپزشک متخصص در وبسایت دکتر عاطفه توانگر مشورت نمایید تا یک برنامه درمانی شخصیسازی شده برای شما تدوین گردد.
