طول درمان برفک دهان در بزرگسالان

طول درمان برفک دهان در بزرگسالان معمولاً بین یک تا سه هفته است، اما شدت عفونت، وضعیت سیستم ایمنی و پایبندی به روش‌های درمانی می‌توانند این مدت را کوتاه‌تر یا طولانی‌تر کنند. برفک دهان، ناشی از رشد بیش‌ازحد قارچ کاندیدا آلبیکنس در دهان است و با علائمی مانند لکه‌های سفید روی زبان و لثه‌ها، سوزش و درد بلع همراه است. شناخت علل زمینه‌ای، رعایت بهداشت دهان، کنترل قند خون و استفاده از داروهای ضد قارچ تجویزی، کلید درمان سریع و موثر هستند. با رعایت این نکات، می‌توان از عوارض جدی و عود مکرر جلوگیری کرد و روند بهبود را به طور محسوسی تسریع نمود.
این مقاله از دکتر عاطفه توانگر راهنمایی جامع و عملی برای بزرگسالان فراهم می‌کند تا بتوانند با برفک دهان مقابله کرده، به سرعت بهبود یابند و با آگاهی از درمان برفک دهان و طول درمان برفک دهان، سلامت دهان خود را بازیابند.

برفک دهان چیست و چرا در بزرگسالان ایجاد می‌شود؟

برفک دهان وضعیت پزشکی است که در آن قارچ کاندیدا آلبیکنس، که به طور طبیعی در دهان وجود دارد، به صورت کنترل‌نشده رشد می‌کند. این رشد بیش از حد منجر به بروز علائم ناخوشایندی می‌شود که می‌تواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. در بزرگسالان، عوامل متعددی می‌توانند زمینه‌ساز این عفونت باشند؛ شناخت آن‌ها به پیشگیری و درمان کمک شایانی می‌کند.

تعریف و علائم شایع برفک دهان

برفک دهان به صورت لکه‌های سفید یا کرم‌رنگ روی زبان، داخل گونه‌ها، لثه‌ها، لوزه‌ها یا سقف دهان ظاهر می‌شود. این لکه‌ها ممکن است هنگام خراشیدن کمی خونریزی کنند. علائم دیگر شامل درد و سوزش در دهان، احساس وجود چیزی شبیه پنبه در دهان، خشکی دهان، ترک‌خوردگی گوشه‌های لب، تغییر در حس چشایی یا احساس طعم تلخ، و مشکل در بلع غذا هستند. در موارد شدید یا در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، ممکن است تب نیز مشاهده شود. این علائم می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند و در صورت عدم درمان، خطر سرایت به سایر نقاط بدن نیز وجود دارد.

عوامل زمینه‌ساز برفک دهان در بزرگسالان

سیستم ایمنی ضعیف یکی از اصلی‌ترین دلایل ابتلا به برفک دهان در بزرگسالان به شمار می‌رود. عوامل متعددی می‌توانند زمینه‌ساز این عفونت باشند که شناخت آن‌ها به پیشگیری و درمان کمک شایانی می‌کند:

• بیماری‌هایی مانند دیابت کنترل‌نشده، HIV/AIDS و سرطان (به ویژه در طول شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی) که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند.
• مصرف برخی داروها مانند آنتی‌بیوتیک‌ها و کورتیکواستروئیدها که تعادل میکروبی دهان را بر هم می‌زنند.
• بهداشت ضعیف دهان و دندان.
• استفاده از دندان‌های مصنوعی نامناسب.
• خشکی دهان (ناشی از مصرف برخی داروها یا بیماری‌ها).
• تغییرات هورمونی (مانند دوران بارداری).
• استرس شدید.
• استعمال دخانیات و مصرف الکل.
• کمبودهای تغذیه‌ای خاص که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند.

درمان قارچ دهان در بزرگسالان

درمان برفک دهان در بزرگسالان معمولاً شامل ترکیبی از داروهای ضد قارچ و راهکارهای مراقبت خانگی است. هدف اصلی درمان، کنترل رشد قارچ و تسکین علائم ناشی از آن است. انتخاب روش درمانی به شدت عفونت، وضعیت سلامت عمومی فرد و عوامل زمینه‌ساز بستگی دارد. در ادامه به بررسی دقیق‌تر این رویکردها خواهیم پرداخت.

درمان‌های دارویی تجویز شده توسط پزشک

پزشک ممکن است داروهای ضد قارچ خوراکی یا موضعی را تجویز کند. رایج‌ترین این داروها عبارتند از:

• داروهای خوراکی:فلوکونازول و ایتراکونازول (برای عفونت‌های مقاوم یا در افراد مبتلا به HIV).
• داروهای موضعی:قرص‌های مکیدنی کلوتریمازول و دهانشویه نیستاتین (که باید طبق دستور پزشک در دهان چرخانده و سپس بلعیده شوند).
• برای موارد شدید:آمفوتریسین B.
• سایر گزینه‌ها:ژل داکتارین و قطره ویوله دوژانسین.
• برای کنترل علائم و عفونت‌های ثانویه:مترونیدازول یا دیفن‌هیدرامین.

رعایت دقیق دستورالعمل‌های پزشک در مصرف داروها برای اثربخشی درمان بسیار حائز اهمیت است.

راهکارهای خانگی موثر برای بزرگسالان

در کنار داروهای تجویزی، چندین راهکار خانگی می‌توانند به تسکین علائم و تسریع بهبودی کمک کنند:

• شستشو با آب نمک:یک قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید. این محلول را چندین بار در روز (هر 2 تا 3 ساعت) به مدت 30 ثانیه در دهان خود بچرخانید و سپس تف کنید. نمک دارای خواص ضدعفونی‌کننده طبیعی است.
• ماست پروبیوتیک:مصرف ماست پروبیوتیک حاوی باکتری‌های زنده و مفید (مانند لاکتوباسیلوس) به بازگرداندن تعادل میکروبی دهان و روده کمک می‌کند. توصیه می‌شود ماست بدون قند و شیرین‌نشده مصرف کنید.
• روغن نارگیل:به دلیل خواص ضد قارچی‌اش، می‌توانید مقدار کمی روغن نارگیل خالص را روی ضایعات برفک دهان مالیده و اجازه دهید بماند. این کار را چند بار در روز تکرار کنید.
• سرکه سیب رقیق‌شده:یک قاشق چای‌خوری سرکه سیب را در یک لیوان آب رقیق کنید و به عنوان دهانشویه استفاده کنید. مراقب باشید که به دلیل اسیدیته، مصرف بیش از حد آن می‌تواند به مینای دندان آسیب برساند.
• روغن میخک و روغن پونه کوهی:این روغن‌ها به دلیل خواص ضد قارچی قوی خود شناخته شده‌اند. چند قطره از آن‌ها را با یک روغن حامل (مانند روغن نارگیل) رقیق کرده و به آرامی روی نواحی آسیب‌دیده بمالید.
• آب لیمو و دارچین:آب لیمو به دلیل خاصیت ضد قارچی و دارچین به دلیل اثرات ضد التهابی و ضد میکروبی‌اش می‌توانند به صورت رقیق‌شده یا در چای مصرف شوند.

همچنین، رعایت بهداشت دهان و دندان، کنترل قند خون در افراد دیابتی و مراقبت صحیح از دندان‌های مصنوعی (خارج کردن شبانه و تمیز کردن روزانه) از اهمیت بالایی برخوردار است.

نقش طب سنتی در بهبود برفک دهان

طب سنتی نیز روش‌هایی را برای کمک به درمان برفک دهان پیشنهاد می‌دهد که می‌توانند به عنوان مکمل درمان‌های مدرن استفاده شوند. برخی از این روش‌ها عبارتند از:

• عسل:مالیدن عسل طبیعی به دلیل خواص ضد میکروبی و ترمیم‌کننده آن می‌تواند به تسکین علائم کمک کند.
• چای سبز:غرغره کردن چای سبز خنک‌شده به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی و ضد التهابی‌اش مفید است.
• آب لیمو:غرغره کردن آب لیموی رقیق‌شده با آب (به دلیل اسیدیته) می‌تواند محیط دهان را برای رشد قارچ نامناسب کند.
• عرقیات گیاهی:عرقیاتی مانند بابونه، رازیانه و نعناع به دلیل خواص ضد التهابی و آرام‌بخش می‌توانند به تسکین درد و سوزش کمک کنند.
• آلوئه‌ورا:غرغره کردن ژل آلوئه‌ورا رقیق‌شده یا مالیدن آن به ضایعات می‌تواند به ترمیم بافت‌ها کمک کند.
• گلاب:قرقره کردن گلاب یا نوشیدن آن به دلیل خواص ضد التهابی و آرام‌بخش می‌تواند مفید باشد.
• جوش شیرین:یک قاشق چای‌خوری جوش شیرین را در نصف لیوان آب حل کرده و به عنوان دهانشویه استفاده کنید. این کار به تنظیم pH دهان و کاهش رشد قارچ کمک می‌کند.
• شیرخشت و ترنجبین:این مواد به دلیل خواص ملین و ضد التهابی در طب سنتی مطرح هستند و می‌توانند به صورت خوراکی مصرف شوند.

با این حال، تأکید می‌شود که قبل از استفاده از هرگونه روش طب سنتی، حتماً با پزشک متخصص مشورت شود، به خصوص در دوران بارداری یا شیردهی، تا از تداخل با داروهای تجویزی یا عوارض جانبی احتمالی جلوگیری به عمل آید.

برفک دهان چقدر طول می‌کشد

یکی از پرسش‌های کلیدی برای افراد مبتلا به برفک دهان این است که ‘برفک دهان چقدر طول می‌کشد؟’ مدت زمان بهبودی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله شدت عفونت، وضعیت سیستم ایمنی فرد و پایبندی به برنامه درمانی. درک این مدت زمان و علائم هشداردهنده، به مدیریت بهتر بیماری کمک می‌کند.

مدت زمان معمول درمان و عوامل مؤثر

مدت زمان درمان برفک دهان در بزرگسالان می‌تواند متفاوت باشد. در موارد خفیف، با شروع درمان، معمولاً طی 7 تا 14 روز بهبود حاصل می‌شود. برخی منابع این مدت را کمتر از دو هفته و برخی دیگر 2 تا 3 هفته ذکر کرده‌اند. در موارد بسیار خفیف و با درمان به موقع در افراد دارای سیستم ایمنی سالم، حتی 4 تا 5 روز نیز گزارش شده است؛ اما این یک استثنا است و بیشتر موارد به زمان بیشتری نیاز دارند. در عفونت‌های شدیدتر، مقاوم به درمان‌های اولیه، یا در افرادی با بیماری‌های زمینه‌ای مانند HIV یا سرطان که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، ممکن است درمان 2 تا 4 هفته یا حتی چندین هفته به طول انجامد. عدم درمان می‌تواند منجر به باقی ماندن برفک برای 8 هفته یا بیشتر شود و خطر گسترش عفونت را افزایش دهد. بنابراین، شدت اولیه عفونت، وضعیت سلامت عمومی و پایبندی به رژیم درمانی، سه عامل اصلی تعیین‌کننده طول دوره درمان هستند.

چه زمانی انتظار بهبود داشته باشیم و علائم هشداردهنده

با شروع درمان، معمولاً طی چند روز شاهد کاهش درد و التهاب و کم‌رنگ شدن لکه‌های سفید خواهید بود. بهبود کامل ممکن است تا یک یا دو هفته به طول انجامد. در طول درمان، انتظار می‌رود که لکه‌های سفید به تدریج کوچک‌تر و کم‌رنگ‌تر شوند و احساس ناراحتی در دهان کاهش یابد. اگر پس از چند روز درمان، علائم شما بهبود نیافت، بدتر شد، تب کردید، یا احساس کردید عفونت به سایر نقاط بدن (مانند مری که باعث مشکل در بلع می‌شود) سرایت کرده است، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. این علائم می‌توانند نشانه‌ای از مقاومت به درمان، وجود مشکل جدی‌تری در سیستم ایمنی یا گسترش عفونت باشند.

نقل قول از متخصصان

به گفته Doctoreto:

«اشکال خفیف برفک دهان معمولاً نیازی به درمان پزشکی ندارند و بیماران دارای سیستم ایمنی سالم و قوی، عفونت را در عرض چند روز از بین می‌برند.»

اقدامات پیشگیرانه و مراقبت‌های دهانی برای بزرگسالان

پیشگیری از برفک دهان به اندازه درمان آن اهمیت دارد. با رعایت برخی نکات ساده در بهداشت دهان و دندان و سبک زندگی، می‌توان خطر ابتلا به این عفونت را به طور قابل توجهی کاهش داد. این اقدامات به ویژه برای افرادی که در معرض خطر بیشتری هستند، حیاتی است.

بهداشت دهان و دندان روزانه

رعایت بهداشت دهان و دندان شامل مسواک زدن منظم با مسواک نرم (دو بار در روز)، استفاده از نخ دندان و مراجعه دوره‌ای به دندانپزشک است. اگر از دندان مصنوعی استفاده می‌کنید، حتماً آن‌ها را شب‌ها خارج کرده و به صورت روزانه تمیز کنید. برای تمیز کردن دندان‌های مصنوعی، از برس مخصوص و محلول‌های تمیزکننده استفاده کنید و آن‌ها را در آب یا محلول ضدعفونی‌کننده نگهداری کنید. پس از استفاده از اسپری‌های کورتیکواستروئیدی استنشاقی (مانند اسپری‌های آسم)، دهان خود را به خوبی با آب بشویید تا از تجمع قارچ جلوگیری شود.

کنترل عوامل خطر و تغییرات سبک زندگی

افراد دیابتی باید قند خون خود را به دقت کنترل کنند، زیرا قند بالای بزاق، محیط مناسبی برای رشد قارچ‌ها فراهم می‌کند. مدیریت استرس، ترک سیگار و کاهش مصرف الکل نیز به تقویت سیستم ایمنی و حفظ تعادل میکروبی دهان کمک می‌کند. در طول مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، افزودن ماست پروبیوتیک به رژیم غذایی می‌تواند مفید باشد. همچنین، از مصرف بیش از حد غذاهای شیرین، اسیدی و فرآوری‌شده که رشد قارچ‌ها را تحریک می‌کنند، خودداری کنید. در عوض، یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از میوه‌ها، سبزیجات و پروتئین‌های کم‌چرب را دنبال کنید تا سیستم ایمنی بدن تقویت شود. نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از خشکی دهان نیز توصیه می‌شود.

عوارض احتمالی و زمان مراجعه به پزشک

در حالی که برفک دهان در افراد سالم معمولاً خفیف است و به راحتی درمان می‌شود، در برخی شرایط می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. شناخت این عوارض و دانستن زمان دقیق مراجعه به پزشک، برای جلوگیری از مشکلات بزرگتر حیاتی است.

خطرات عدم درمان برفک دهان

در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند بیماران HIV/AIDS یا سرطان)، عدم درمان برفک دهان می‌تواند منجر به گسترش عفونت به سایر نقاط بدن شود. این قارچ می‌تواند وارد مری شده و باعث درد و مشکل شدید در بلع شود. در موارد نادر و شدیدتر، قارچ می‌تواند وارد جریان خون شده و به اندام‌های حیاتی مانند قلب، مغز و چشم سرایت کند که به آن
کاندیدیازیس سیستمیکگفته می‌شود و یک وضعیت بسیار خطرناک است که نیاز به درمان فوری پزشکی دارد. بیش از 90% از افراد مبتلا به HIV/AIDS در طول زندگی خود برفک دهان را تجربه می‌کنند که نشان‌دهنده اهمیت درمان در این گروه است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر لکه‌های سفید یا زرد رنگ برفک دهان را مشاهده کردید، یا اگر علائم شما با درمان‌های خانگی بهبود نیافتند یا بدتر شدند، باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین، در صورت بروز تب، مشکل شدید در بلع، یا هرگونه نشانه از گسترش عفونت به خارج از دهان، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. اگر برفک دهان به صورت مکرر و بدون دلیل مشخص عود می‌کند، این نیز نشانه‌ای برای مراجعه به پزشک است تا علت زمینه‌ای آن بررسی شود. برای درمان برفک دهان می‌توانید به متخصص دهان، فک و صورت، پزشک عمومی، متخصص عفونی یا متخصص پوست مراجعه کنید.

برای درمان برفک دهان به چه پزشکی باید مراجعه کنم؟

هر گاه در دهان شما پلاک سفید یا قرمزی ایجاد شد که علامت‌دار یا بی‌علامت است و به خصوص بیش از یک هفته در دهان ماندگار شده، بهتر است برای بررسی بیشتر به دندانپزشک متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت مراجعه کنید. خانم دکتر عاطفه توانگر با تخصص در این حوزه، سلامت تمامی بافت‌های نرم دهان شامل لب، زبان، گونه، لثه، کف دهان و… را به دقت ارزیابی کرده و با دانش و مهارت کامل در تشخیص و درمان صحیح بیماری‌های پیچیده دهان، بهترین راهکار درمانی را برای شما در نظر می‌گیرند.

نتیجه‌گیری

برفک دهان یک عفونت قارچی قابل درمان در بزرگسالان است که با شناخت علل، علائم و روش‌های درمانی مناسب، می‌توان به سرعت آن را کنترل کرد. مدت زمان بهبودی بسته به شدت بیماری و وضعیت سیستم ایمنی فرد متفاوت است، اما با پیگیری دقیق دستورالعمل‌های پزشکی و رعایت بهداشت دهان، می‌توان انتظار بهبودی کامل را داشت. اقدامات پیشگیرانه و توجه به علائم هشداردهنده، کلید حفظ سلامت دهان و جلوگیری از عود مجدد این بیماری است. همواره در صورت عدم بهبود یا تشدید علائم، با یک متخصص مشورت کنید تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود و به طول درمان برفک دهان مناسب دست یابید.

در همین راستا، خانم دکتر عاطفه توانگر با دانش تخصصی در این حوزه، سلامت تمامی بافت‌های نرم دهان شامل لب، زبان، گونه، لثه، کف دهان و… را به صورت علمی و دقیق بررسی کرده و با مهارت کامل در تشخیص صحیح، بهترین مسیر درمانی را برای رفع ضایعات و ارائه خدماتی نظیر درمان آفت، لیکن پلان، موکوسل (کیست دهان و لب)، بوی بد دهان، انواع برآمدگی‌های لثه و همچنین تشخیص و درمان سرطان دهان ارائه می‌دهند. شایان ذکر است کلیه مراحل تشخیص و خدمات تخصصی نوین دندانپزشکی با لیزر، از جمله لیفت لثه، فرنکتومی، بلیچینگ و درمان تیرگی لثه با لیزر در مطب ایشان انجام می‌شود. شما عزیزان می‌توانید جهت بررسی سلامت دهان، رزرو نوبت و هماهنگی، با شماره ۰۹۱۳۰۹۳۰۳۸۳ تماس بگیرید یا در پیام‌رسان واتس‌آپ به همین شماره پیام دهید تا در سریع‌ترین زمان ممکن هماهنگی‌های لازم برای شما صورت گیرد.