توروس دهان نوعی برجستگی استخوانی خوشخیم است که ممکن است در سقف دهان یا سطح داخلی فک پایین ایجاد شود. این برجستگی معمولاً رشد آهسته‌ای دارد و در بسیاری از افراد بدون درد و بدون علامت است و ممکن است فرد به‌طور اتفاقی متوجه آن شود. توروس پالاتینوس بیشتر در بخش میانی سقف دهان و توروس مندیبولاریس معمولاً در قسمت داخلی فک پایین دیده میشود. اگرچه توروس در اغلب موارد مشکل جدی ایجاد نمی‌کند، اندازه یا محل آن گاهی می‌تواند باعث تحریک مخاط، ناراحتی هنگام غذا خوردن یا مشکل در استفاده از پروتزهای دندانی شود. تشخیص دقیق برجستگی‌های دهانی اهمیت دارد، زیرا هر توده یا برآمدگی داخل دهان لزوماً توروس نیست و در صورت مشاهده تغییرات غیرمعمول، معاینه توسط دندانپزشک یا متخصص بیماریهای دهان ضروری است.
توروس دهان چه علائمی دارد؟
توروس دهان یا Torus نوعی برجستگی استخوانی خوشخیم است که معمولاً در سقف دهان یا بخش داخلی فک پایین ایجاد میشود. توروس پالاتینوس معمولاً در خط میانی سقف دهان دیده میشود، در حالی که توروس مندیبولاریس بیشتر در سطح داخلی فک پایین و ناحیه نزدیک دندان‌های پرمولر ایجاد میشود. این برجستگی‌ها معمولاً رشد آهسته‌ای دارند و در بسیاری از افراد هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و ممکن است فرد هنگام لمس دهان یا در جریان معاینه دندانپزشکی متوجه آن شود.
مهم‌ترین نشانه توروس، وجود یک برجستگی سفت و استخوانی در دهان است که معمولاً با مخاط طبیعی دهان پوشیده شده است. توروس ممکن است در یک یا هر دو طرف فک ایجاد شود و اندازه و شکل آن در افراد مختلف متفاوت است.
اگر توروس اندازه بزرگی داشته باشد یا در معرض تحریک مکرر قرار گیرد، ممکن است مشکلاتی ایجاد کند، از جمله:
تحریک یا زخم شدن مخاط دهان در اثر تماس با غذا یا ضربه
احساس وجود یک برجستگی یا جسم اضافی در دهان
ایجاد ناراحتی هنگام جویدن
ایجاد مشکل در حرکت زبان یا صحبت کردن در موارد بزرگ
اختلال در ساخت، قرارگیری یا استفاده از پروتزهای دندانی و دندان مصنوعی
با این حال، درد شدید، خونریزی بدون علت، زخم مداوم یا رشد سریع یک برجستگی، از ویژگی‌های معمول توروس نیست. در صورت مشاهده چنین علائمی، بهتر است ضایعه توسط دندانپزشک متخصص بیماریهای دهان بررسی شود؛ زیرا هر برجستگی داخل دهان را نمی‌توان صرفاً بر اساس ظاهر، توروس در نظر گرفت.
توروس دهان چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص توروس دهان در بیشتر موارد با معاینه مستقیم دهان و لمس برجستگی انجام میشود و معمولاً به آزمایش یا بررسی پیچیده‌ای نیاز ندارد. دندانپزشک یا متخصص بیماریهای دهان محل ضایعه، شکل، اندازه، ظاهر سطح آن و قوام برجستگی را بررسی می‌کند. سفت و استخوانی بودن ضایعه و پوشیده شدن آن با مخاط طبیعی از ویژگی‌هایی هستند که در تشخیص اهمیت دارند.
محل ایجاد برجستگی نیز به تشخیص کمک می‌کند. در توروس پالاتینوس، برجستگی معمولاً در قسمت میانی کام سخت قرار دارد؛ در حالی که توروس مندیبولاریس بیشتر در سطح داخلی فک پایین و معمولاً در ناحیه دندان‌های پرمولر دیده میشود.
در مواردی که ظاهر و محل ضایعه کاملاً تیپیک باشد، معاینه بالینی معمولاً برای تشخیص کافی است. با این حال، اگر برجستگی ظاهر غیرمعمولی داشته باشد، رشد قابل‌توجهی نشان دهد یا پزشک برای افتراق آن از سایر ضایعات استخوانی به بررسی بیشتری نیاز داشته باشد، ممکن است تصویربرداری درخواست شود. بسته به شرایط، رادیوگرافی یا روش‌های تصویربرداری دقیق‌تر مانند CT یا CBCT می‌توانند اطلاعات بیشتری درباره ساختار استخوانی ارائه دهند.
بنابراین، وجود یک برجستگی سفت در سقف دهان یا داخل فک بهتنهایی برای تشخیص قطعی توروس کافی نیست و تشخیص نهایی باید بر اساس معاینه و در صورت نیاز بررسی‌های تکمیلی توسط متخصص انجام شود.
توروس دهان چه زمانی نیاز به درمان دارد؟
توروس دهان در بیشتر موارد خوشخیم است و نیازی به درمان ندارد. اگر برجستگی باعث درد، زخم، اختلال در عملکرد دهان یا مشکل در درمان‌های دندانپزشکی نشود، معمولاً اقدام درمانی خاصی لازم نیست و ممکن است تنها در معاینات دوره‌ای تحت نظر قرار گیرد.
درمان زمانی مطرح میشود که توروس برای فرد مشکل قابل‌توجهی ایجاد کند. مهم‌ترین شرایطی که ممکن است نیاز به برداشتن توروس را ایجاد کنند عبارت‌اند از:
ایجاد زخم یا تحریک مکرر مخاط دهان
ایجاد مشکل در جویدن، صحبت کردن یا حرکت زبان
اختلال در قرارگیری یا استفاده از پروتزهای دندانی
ایجاد ناراحتی قابل‌توجه به دلیل محل یا اندازه برجستگی
ایجاد مشکل در روند برخی درمان‌های دندانپزشکی
در صورت نیاز به درمان، روش اصلی برداشتن جراحی توروس است که می‌تواند توسط جراح دهان و فک و صورت یا متخصص مربوطه انجام شود. تصمیم برای جراحی بر اساس شرایط فرد، اندازه و محل توروس و مشکلاتی که ایجاد کرده است گرفته میشود؛ بنابراین صرف وجود توروس یا حتی بزرگ بودن آن، بهتنهایی به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست.
مهم ترین مورد در توروس تشخیص صحیح توروس و افتراق آن از سایر توده های استخوانی هست بنابراین مراجعه به متخصص بیماریهای دهان جهت تشخیص دقیق لازم هست. همچنین اگر یک برجستگی دهانی دچار رشد سریع شود یا با علائمی مانند درد قابل‌توجه، خونریزی، زخم مداوم یا بیحسی همراه باشد، نباید بدون معاینه آن را توروس فرض کرد. در چنین شرایطی بررسی پزشکی برای مشخص شدن علت ضایعه ضروری است.
