آفت دهان یکی از شایع‌ترین زخمهای مخاط دهان است که معمولاً به شکل زخمی کوچک، گرد یا بیضی‌شکل با مرکز سفید یا زرد و حاشیه قرمز دیده می‌شود. این ضایعات بیشتر در قسمت داخلی لب و گونه، زیر یا کناره زبان و سایر بخش‌های نرم دهان ایجاد میشوند و در بسیاری از موارد طی چند روز تا دو هفته بهبود پیدا می‌کنند. آفت معمولاً مسری نیست، اما میتواند هنگام غذا خوردن، صحبت کردن یا تماس با مواد غذایی باعث درد و سوزش شود. در صورتی که زخم‌ها به‌طور مکرر ایجاد شوند، تعداد یا اندازه آنها افزایش پیدا کند، مدت طولانی باقی بمانند یا با علائم غیرمعمول همراه باشند، مراجعه به متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت برای بررسی دقیق توصیه می‌شود. تشخیص صحیح اهمیت دارد، زیرا همه زخمهای دهانی آفت نیستند و برخی ضایعات ممکن است ظاهر مشابهی داشته باشند اما به بررسی و درمان متفاوتی نیاز داشته باشند.
آفت دهان را کدام متخصص بررسی میکند؟
برای بررسی آفت دهان، مراجعه به دندانپزشک معمولاً اولین و مناسب‌ترین اقدام است. دندانپزشک میتواند با معاینه محل زخم، تعداد ضایعات، اندازه، ظاهر و مدت باقی ماندن آنها، آفت را از سایر زخم‌ها و ضایعات دهانی افتراق دهد. در صورت نیاز، بیمار به متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت ارجاع داده می‌شود. این متخصص در تشخیص و بررسی ضایعات مخاط دهان و مشکلاتی که به‌صورت زخم، تغییر رنگ یا برجستگی در دهان ظاهر میشوند، تخصص دارد.
اگر آفت‌ها به‌طور مکرر ایجاد شوند، مدت زیادی باقی بمانند، تعداد یا اندازه آنها غیرمعمول باشد یا همراه با علائمی مانند تب، کاهش وزن یا زخم در بخش‌های دیگر بدن باشند، بررسی دقیقتر اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین شرایطی ممکن است پزشک برای پیدا کردن علت زمینهای، آزمایش خون یا ارزیابی توسط متخصص دیگری را نیز توصیه کند.
همچنین زخمی که بیش از دو هفته باقی بماند، مرتب عود کند یا با درد شدید، خونریزی، سفتی یا تغییر غیرطبیعی همراه باشد، بهتر است حتماً توسط متخصص بررسی شود. تشخیص دقیق اهمیت دارد، زیرا هر زخم داخل دهان الزاماً آفت نیست و برخی ضایعات دهانی ظاهر مشابهی دارند.
دکتر عاطفه توانگر، متخصص بیماریهای فک و دهان
دکتر عاطفه توانگر، متخصص بیماریهای فک و دهان در اصفهان، در زمینه تشخیص و درمان بیماریها و ضایعات دهان و همچنین کاربرد لیزر در دندانپزشکی فعالیت میکند. تخصص بیماریهای دهان، فک و صورت شاخه‌ای از دندانپزشکی است که بر بررسی مشکلات و ضایعاتی تمرکز دارد که در مخاط دهان، زبان، لثه، لب و سایر بافت‌های دهان ایجاد میشوند. تشخیص دقیق این مشکلات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی ضایعات ممکن است علائم مشابهی داشته باشند اما به بررسی یا درمان متفاوتی نیاز پیدا کنند.
دکتر عاطفه توانگر دوره دندانپزشکی عمومی خود را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گذرانده و در سال ۱۳۸۳ با کسب رتبه دوم دانشگاه، فارغ‌التحصیل شده است. ایشان پس از آن در رشته بیماریهای دهان، فک و صورت در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پذیرفته شدند و در سال ۱۳۸۷ با کسب رتبه برتر در بورد تخصصی بیماریهای دهان فارغ‌التحصیل شدند. همچنین در سال ۱۳۹۲، فلوشیپ و دوره تکمیلی لیزر در دندانپزشکی را از دانشگاه علوم پزشکی تهران دریافت کردند.
حوزه فعالیت ایشان شامل بررسی و درمان مشکلاتی مانند آفت دهان، لیکن پلان دهانی، موکوسل یا کیست دهان و لب، برآمدگی‌های لثه و برخی ضایعات دهانی است. سایت رسمی ایشان همچنین خدمات مرتبط با تشخیص و درمان ضایعات مشکوک دهان و سرطان دهان را معرفی کرده است.
در تشخیص بیماریهای دهان، معاینه بالینی اهمیت ویژه‌ای دارد. بسته به نوع و شرایط ضایعه، ممکن است بررسی دقیقتر، آزمایش‌های تکمیلی یا نمونهبرداری نیز برای رسیدن به تشخیص قطعی لازم باشد. به همین دلیل، مشاهده زخم، لکه، برجستگی یا تغییر غیرطبیعی در دهان که برای مدت طولانی باقی مانده یا به‌طور مکرر ایجاد می‌شود، بهتر است توسط متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت بررسی شود.
چه زمانی آفت دهان نیاز به بررسی تخصصی دارد؟
بیشتر آفتهای دهان موقتی هستند و بدون ایجاد عارضه جدی، طی حدود یک تا دو هفته بهبود پیدا می‌کنند. بنابراین اگر یک زخم کوچک برای اولین بار ایجاد شده و به‌تدریج در حال بهتر شدن است، معمولاً نگرانی خاصی وجود ندارد. با این حال، ماندگار شدن زخم یا تکرار مداوم آن میتواند نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد.
اگر آفت بیشتر از دو هفته باقی بماند، مرتب عود کند، اندازه آن بزرگ باشد یا تعداد زیادی زخم هم‌زمان در دهان ایجاد شود، بهتر است بیمار توسط متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت معاینه شود. همچنین در صورتی که زخم به اندازه‌ای دردناک باشد که خوردن، نوشیدن یا صحبت کردن را دشوار کند، مراجعه به پزشک میتواند به تشخیص علت و انتخاب روش مناسب درمان کمک کند.
وجود علائم دیگری مانند تب، ضعف یا بی‌حالی، زخم در نواحی دیگر بدن یا سابقه بیماریهای زمینهای نیز اهمیت دارد و ممکن است پزشک را به بررسی علتهای زمینهای آفت هدایت کند.
از طرف دیگر، هر زخمی که در دهان ایجاد می‌شود لزوماً آفت نیست. به همین دلیل، زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند یا ظاهر غیرمعمولی دارند باید معاینه شوند تا در صورت نیاز، بررسیهای تکمیلی برای تشخیص دقیق انجام شود.
